{"id":11256,"date":"2013-01-09T21:58:16","date_gmt":"2013-01-09T20:58:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/?p=11256"},"modified":"2013-01-09T21:58:16","modified_gmt":"2013-01-09T20:58:16","slug":"tavo-burat-la-storia-del-gran-fume-a-larame","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/?p=11256","title":{"rendered":"Tavo Burat, La st\u00f2ria d\u00ebl \u00abGran Fum\u00e9 a l\u2019aram\u00e9\u00bb"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #993300;\"><strong><em style=\"font-size: 13px;\">Na st\u00f2ria \u2018d Sord\u00e8ivo (\u00e0uta Val \u00ebd l\u2019Elf)<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Sta st\u00f2ria a l\u2019ha contamla la Rina dij B\u00e8e (Pivan), che a l\u2019ha otant\u2019agn e che n\u00f2stra famija a con\u00f2ss da sessanta; da noi, ij mat\u00f2cc dij Sautabach\u00ebtte, chila a l\u2019era ciam\u00e0, va a sav\u00e8j p\u00ebrch\u00e9, la Jaja, e \u2018s peul d\u00ec ch\u2019a l\u2019ha alvane tucc. Da cit an portavo a trovela su a Sord\u00e8ivo, e chila an compagnava a pij\u00e9 \u2018l bagn ant le lame sclinte e bin fr\u00e8ide dla Janca o dl\u2019Elf; peuj da fiol\u00f2t i soma tornaje an bici (e mont\u00e9 da Ciavasa, a l\u2019era dura!) an passand da soa ca, ant \u00ebl canton \u00ebd la \u201cpiass\u00ebtta\u201d. A chila, la st\u00f2ria d\u00ebl \u201cGran fum\u00e9 a l\u2019aram\u00e9\u201d a l\u2019av\u00eca contajla s\u00f2 Grand, \u2018l Nino Pivan, n\u00e0 ant \u00ebl 1848, ch\u2019a l\u2019av\u00eca sentula da s\u00f2 pare, \u2018l Martin, \u00ebl prim dij \u201cB\u00e8e\u201d, stranom\u00e0 par\u00e8j p\u00ebrch\u00e9 a l\u2019era b\u00ebrg\u00e9, e quand ch\u2019a passava con s\u00f2 trop travers \u00ebl pais, le masn\u00e0 a-j fas\u00eco: <em>b\u00e8e, b\u00e8e&#8230;<\/em> \u2018l vers \u00ebd la feja.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">La st\u00f2ria a l\u2019\u00e9 an <\/span><em style=\"font-size: 13px;\">koin\u00e9 <\/em><span style=\"font-size: 13px;\">piemont\u00e8isa, ma i l\u2019oma goern\u00e0 \u2018d tornure sint\u00e0tiche locaj ch\u2019a son \u00ebsmjane pro \u2018nteressante, e le bat\u00f9e dla conversassion i l\u2019oma lassaje ant \u00ebl parl\u00e9 \u2018d Sord\u00e8ivo.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">La costrussion \u00ebd la st\u00f2ria a l\u2019\u00e9 motobin \u201ccl\u00e0ssica\u201d, e donca tradissional e veja: a l\u2019\u00e9 \u2018ss\u00e8 march\u00e9 l\u2019arferiment pontual al n\u00f9mer tre (ij s\u00f2ld, ij p\u00f2ver, j\u2019\u00f2mni, le neuit al castel, le p\u00f2rte dl\u2019\u00e0utr mond), ij diavolit ch\u2019a son peuj ij folit (plural \u00ebd fol\u00ebt) \u00ebd la mitolog\u00eca c\u00e8ltica, ch\u2019a finiss con \u00ebl ciap\u00e9 \u2018ndrinta \u2018dc\u00f2 San P\u00e9 e Nosgnor, ch\u2019a peul fin-a \u201cnen esse\u201d, vis-a-d\u00ec un padron \u00ebd ca, an gir p\u00ebr ij s\u00f2i af\u00e9! E fin-a la M\u00f2rt as lassa ciap\u00e9 dal mascheugn d\u00ebl sach e rest\u00e9 p\u00ebrzonera ant un sol\u00e9-m\u00f2rt!<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Na st\u00f2ria pro carater\u00ecstica dle v\u00ebgge, le vij\u00e0 dl\u2019invern ant l\u00eb stabi, quand le fije d\u2019andrinta, e ij fieuj da f\u00f2ra a cantavo \u201cMartina&#8230;\u201d e a pod\u00eca riveje quaicun mascher\u00e0 da \u201cm\u00f2rt amprovisa ch\u2019a f\u00e0 piss\u00e9 \u2018nt la camisa\u201d!<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><a href=\"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/?p=3597\" target=\"_blank\"><span style=\"font-size: 13px;\">Tavo Burat<\/span><\/a><em style=\"font-size: 13px;\">, 1990<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #993300; font-size: 1.5em;\">La st\u00f2ria d\u00ebl \u00abGran Fum\u00e9 a l&#8217;aram\u00e9\u00bb<\/span><br \/>\n<strong style=\"font-size: 13px;\">Tavo Burat<\/strong><span style=\"font-size: 13px;\">\u00a0<\/span><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em style=\"font-size: 13px;\">G<\/em><span style=\"font-size: 13px;\">rand a contava ch\u2019i l\u2019av\u00eco ciamalo p\u00ebrpar\u00e8j, p\u00ebrch\u00e8 chiel-l\u00e0 a l\u2019era \u2018n gran fumador, s\u00e8mper tac\u00e0 al feu, ant\u00e9 ch\u2019a mitonavo le ramin-e p\u00ebr f\u00e9 da mang\u00e9&#8230;<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E fuma e fuma, a l\u2019av\u00eca mangiasse tut: a l\u2019era rest\u00e0 sensa gnanca p\u00ec \u2018n s\u00f2ld. Un di, a l\u2019av\u00eca fam, e a sav\u00eca p\u00ec nen qu\u00e9 f\u00e9. Antlora a l\u2019ha dit: \u2013<em> I vach ciam\u00e9 la carit\u00e0, quaicun am dar\u00e0 quaic\u00f2s&#8230;<\/em> \u2013. E par\u00e8j a l\u2019ha butasse p\u00ebr la stra. E va e va, a l\u2019ha trov\u00e0 n\u2019\u00f2m, e l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\"><em>\u2013 Oh, femi la carit\u00e0 d\u2019in s\u00f2t&#8230;<\/em><span style=\"color: #339966;\">1<\/span><\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma mi j\u2019ho me\u2019 <\/span><\/em><span style=\"font-size: 13px;\"><span style=\"color: #339966;\">2<\/span><\/span><em><span style=\"font-size: 13px;\"> tre s\u00f2t&#8230; s\u2019\u00ebt n\u00eb dach un a ti, am n\u00eb resta me\u2019 dui!<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Oh, ma mi i son p\u00f2ver, j\u2019ho gnente&#8230; dami \u2018n s\u00f2t, dami \u2018n s\u00f2t&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E \u2018s l\u00ec a l\u2019ha d\u00e0jlo. D\u00f2p l\u2019ha torn\u00e0 \u2018nd\u00e9, \u2018nd\u00e9, e \u2018l treuva n\u2019\u00e0utr \u00f2m.<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Femi la carit\u00e0, femi la carit\u00e0 d\u2019in s\u00f2t, ch\u2019j\u2019ho franch gnente&#8230; j\u2019ho fam, i son p\u00f2ver&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma mi j\u2019ho me\u2019 dui s\u00f2t&#8230; s\u2019\u00ebt n\u00eb dach un a ti, mi \u2018m n\u00eb resta me\u2019 un&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma dami, dami \u2018s s\u00f2t&#8230; che mi i son \u2018nco pu p\u00f2ver che ti&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Basta, l\u2019ha f\u00e0it, l\u2019ha dit, l\u2019ha f\u00e0itse d\u00e9 \u2018s s\u00f2ld.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">\u2018L va, \u2018l va, \u2018l treuva n\u2019\u00e0utr \u00f2m.<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Femi la carit\u00e0, femi la carit\u00e0&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma mi j\u2019ho me\u2019 \u2018n s\u00f2t, s\u2019\u00ebt lo dach a ti, \u2018m resta pu gnente mi&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma ti \u2018t peule \u2018nco travaj\u00e9, mi peus pu travaj\u00e9&#8230; dami \u2018s s\u00f2t, dami \u2018s s\u00f2t&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">L\u2019ha f\u00e0it, l\u2019ha dit, l\u2019ha f\u00e0itse d\u00e9 \u2018s s\u00f2ld. Peuj a l\u2019ha torn\u00e0 butesse \u2018n viagi. Gi\u00e0 \u2018n p\u00f2 content, p\u00ebrch\u00e9 a dis\u00eca: \u2013 <em>Tre s\u00f2t, j\u2019ho gi\u00e0 tiraje su&#8230;<\/em> \u2013. \u2018L va, \u2018l va, \u2018l va&#8230; a v\u00ebdd ch\u2019a-j ven-o \u2018ncontra tre \u00f2mni. \u2013 <em>Oh, adess s\u00ec ch\u2019i la fach bon-a..<\/em>. \u2013. E \u2018ntlora a ciama la carit\u00e0. Un \u00ebd si \u00f2mni, a l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma nui, s\u00f2t i n\u2019oma gnun! Podoma dete gnente.<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Col ch\u2019a l\u2019era \u2018n mes, a l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Varda neh, mi s\u00f2t i n\u2019ho gnun, tutun i p\u00f2s concedti da scerni ti: o la virt\u00f9 d\u00ebl sach, o la virt\u00f9 d\u00ebl paradis. S\u2019\u00ebt scerni la virt\u00f9 d\u00ebl paradis, quand ch\u2019\u00ebt v\u00f2li \u2018nd\u00e9 \u2018n paradis \u2018t \u00ebm lo dighi, e mi \u2018t p\u00f2rt an paradis; s\u2019\u00ebt v\u00f2li la virt\u00f9 d\u00ebl sach, it dach \u00ebs sach, \u2018t \u00ebt lo buti \u2018s na spala, e quand ch\u2019\u00ebt voghi quaic\u00f2s ch\u2019at pias, \u00ebt dighi: \u2013 P\u00ebr virt\u00f9 d\u00ebl m\u00e8 sach, s\u00e0uta dinta!\u2013.<\/span><\/em><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Oh, i p\u00ecj \u2018l sach, i p\u00ecj \u2018l sach!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">F\u00e0it. L\u2019ha salut\u00e0 e a l\u2019\u00e9 \u2018nd\u00e0. As capiss, \u00ebl prim travaj l\u2019\u00e9 \u2018nd\u00e0 d\u00ebdnans a na censa, fesse saut\u00e9 dinta al sach tut \u00ebl tabach dont l\u2019av\u00eca manca p\u00ebr fum\u00e9. Peuj a l\u2019\u00e9 pass\u00e0 d\u00ebdnans al panat\u00e9, a l\u2019ha f\u00e0itse d\u00e9 \u2018l pan; a l\u2019\u00e9 pass\u00e0 d\u00ebdnans al salam\u00e9, l\u2019ha f\u00e0itse d\u00e9 \u2018l salam; e gira e gira, ant\u00ebrtant a l\u2019\u00e9 vn\u00f9 neuit, e a sav\u00eca nen ant\u00e9 \u2018nd\u00e9 deurmi. Antlora a l\u2019ha s-ciair\u00e0 na cand\u00e8ila \u2018nvisca ant un ciab\u00f2t, e l\u2019\u00e9 \u2018nd\u00e0 tambuss\u00e9 a la p\u00f2rta. A ven f\u00f2ra na vej\u00f2ta che a-j dis:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Oh, p\u00ebr la carit\u00e0, i son p\u00f2vra&#8230; i veu\u2019 gnun, j\u2019ho gnente da deve mi da mang\u00e9!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\"><em>\u2013 Ma sciagrineve gni!..<\/em>.<span style=\"color: #339966;\">3<\/span>\u00a0<em>che da mang\u00e9 i n\u2019ho mi p\u00ebr tucc dui. Lasseme mech<\/em><span style=\"color: #339966;\">4<\/span><em>\u00a0scaudeme \u2018n p\u00f2 tac\u00e0 \u2018l f\u00e9<\/em>. <span style=\"color: #339966;\">5<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Antlora a l\u2019\u00e9 \u2018nd\u00e0 dinta e, as capiss, da col sach a l\u2019\u00e9 sautaje f\u00f2ra tut \u00ebl mang\u00e9. E sta vej\u00f2ta a l\u2019era bele contenta.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 <em>Ma f\u00e9 che lasseme d\u00f2rmi qu\u00ec, davzin d\u00ebl f\u00e9! Dman av p\u00f2rt pe<\/em> <span style=\"color: #339966;\">6<\/span>\u00a0<em>fin-a \u2018l b\u00f2sch, s\u2019a l\u2019\u00e9 me\u2019 p\u00ebr sciol\u00ec!<\/em> <span style=\"color: #339966;\">7<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E a sa vej\u00f2ta a j\u00eb smijava nen da ch\u00ebrde da gavesse la fam&#8230; ch\u2019a l\u2019era da invern, e d\u00eb st\u00e9 peuj al c\u00e0ud. E par\u00e8j, chiel a l\u2019ha durm\u00ec l\u00ec. E quand che chel a l\u2019era sensa tabach, e tuti doi sensa mang\u00e9, chiel a \u2018ndas\u00eca d\u00ebdnans a qu\u00e0ich botega, e con s\u00f2 sach, a portava s\u00e8mper a ca l\u00f2 ch\u2019a-i era da manca.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">A la matin, chiel a fas\u00eca colassion, e peuj a l\u2019andas\u00eca st\u00e9sse f\u00f2ra dal ciab\u00f2t, e a la midema ora a-i passava na sepoltura. \u2018N di a l\u2019ha dije con la vej\u00f2ta:<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 <em>Ma cod\u00ec,<\/em> <span style=\"color: #339966;\">8<\/span> <em>ch\u2019a tuti ij matin i \u00e9 na sepoltura?<\/em><\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Oh, \u00ebs castel ch\u2019a-i \u00e9 l\u00ec \u2018nscima a l\u2019\u00e9 ocup\u00e0 dai diav. Chi ch\u2019a l\u2019\u00e9 bon d\u00eb scasc\u00e9 ij diav tre sere, \u2018l castel a resta s\u00f2. L\u2019\u00e9 v\u00e8j che tucc a-i pr\u00f2vo, ma tucc a-i m\u00f2ro, p\u00ebrch\u00e9 ij diav a-j fan f\u00f2ra.<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ah, sta sera i vach su mi.<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\"><em>\u2013 N\u00f2\u00f2&#8230;<\/em> \u2013, l\u2019ha dije la vej\u00f2ta \u2013<em> p\u00ebr la gran carit\u00e0, \u2018dess ch\u2019i era abitu\u00e0 a st\u00e9 \u2018n bris<\/em>\u00a0<span style=\"color: #339966;\">9<\/span><em>\u00a0ben! Damatin a lo p\u00f2rto gi\u00f9 m\u00f2rt ant la cassia!<\/em><\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 N\u00f2, n\u00f2&#8230; i vach mi, sciagrineve gni, ch\u2019i vach mi&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Antlora la s\u00e8ira chiel a l\u2019\u00e9 mont\u00e0 al castel, a l\u2019ha but\u00e0 su l\u2019eva s\u00ebl fornel, p\u00ebrch\u00e9 ch\u2019a vol\u00eca fesse la polenta. Mesaneuit an ponta, a l\u2019ha sent\u00f9 \u2018ncamin\u00e9 f\u00e9 bordel p\u00ebr \u00ebl castel, e peuj d\u00f2p a l\u2019ha vistse riv\u00e9 l\u00ec na n\u00ecvola \u2018d <\/span><em style=\"font-size: 13px;\">diavolit<\/em><span style=\"font-size: 13px;\">, pcit, ch\u2019a l\u2019han salutalo, peuj a l\u2019han ancamin\u00e0 tastelo \u2018n p\u00f2 da na part, tireje j\u2019orije, tireje ij cavij&#8230;<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 St\u00e8j brav, st\u00e8j brav&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">P\u00ebrch\u00e9 a venta sav\u00e8jre che st\u2019\u00f2m-l\u00ec, a l\u2019era st\u00e0it furb. A l\u2019av\u00eco d\u00ebschivert che sota \u2018l castel a-i era \u2018l mulin, con la rova. Antlora chiel, vard\u00e9 mach l\u00f2 ch\u2019a l\u2019av\u00eca f\u00e0it: a l\u2019av\u00eca tac\u00e0 \u2018l s\u00f2 sach a la rova d\u00ebl mulin. Bon, ij diavolit gnente! a seghitavo a cimentelo. A l\u2019han campaje la s\u00ebnner dinta l\u2019eva dla polenta, a l\u2019han faje tuti ij dispresi poss\u00ecbij&#8230; A na certa mira, l\u2019ha dit: <em>\u2013 Adess, a l\u2019\u00e9 \u2018ss\u00e8. P\u00ebr virt\u00f9 d\u00ebl m\u00e8 sach, saut\u00e9 tucc dinta! \u2013<\/em> . Peui a l\u2019ha daje eva a la rova d\u00ebl mulin, ch\u2019a s\u2019\u00e9 butasse a vir\u00e9. Ij diavolit as possavo un dzora l\u2019\u00e0utr p\u00ebr intr\u00e9 ant \u00ebl sach, ma i pod\u00eco nen e i son rest\u00e0 l\u00ec! E un&#8230; chi ch\u2019a l\u2019ha rotse \u2018l brass, chi ch\u2019a l\u2019ha s-ciapasse la gamba&#8230; Basta, a na certa mira, con tuta s\u2019eva ch\u2019a-j rivava ad\u00f2ss, a l\u2019han butasse braj\u00e9:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Lass-ni \u2018nd\u00e9 ch\u2019i \u2018gnoma pu! Lass-ni \u2018nd\u00e9 ch\u2019i \u2018gnoma pu!<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 I ven-i pr\u00f2pi pu, dabon?<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 N\u00f2, n\u00f2, i \u2018gnoma pu, lass-ni mech and\u00e9!<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma torn\u00e9 pu, neh!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E antlora chiel a l\u2019ha daje la larga. Ij diavolit a son and\u00e0 a soa ca, ant l\u2019infern, ma a l\u2019han cont\u00e0je gnente con ij diavo p\u00ec grand. I son \u00ebst\u00e0it ciuto con la speransa d\u2019esse vendic\u00e0, e che ij diav grand a fusso bon \u00ebd f\u00e9 f\u00f2ra fin-a chiel-l\u00ec.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">La s\u00e8ira d\u00f2p, chiel a va s\u00f9 e \u2018l buta s\u00f9 \u2018l caf\u00e8. A mesaneuit a l\u2019ancamin-a a senti un ciadel dla forca; a smijava ch\u2019a-i fussa \u2018l taram\u00f2t e \u2018l tron; a l\u2019\u00e9 rivaje ij diav grand. A l\u2019han ancamin\u00e0 \u2018c\u00f2 lor a feje ij dispresi, a cimentelo, e chiel a l\u2019ha dije: <em>\u2013 F\u00e9 ij brav! F\u00e9 ij brav! Sen\u00f2 finissi malament&#8230; \u2013<\/em>. Ma lor, gnente! Chiel a na certa mira: <em>\u2013 P\u00ebr virt\u00f9 d\u00ebl m\u00e8 sach, saut\u00e9 dinta!<\/em> \u2013 e lor a son \u00ebst\u00e0it oblig\u00e0 \u2018d serch\u00e9 d\u2019intreje. E chiel a l\u2019ha torn\u00e0 f\u00e9 l\u2019istess travaj. Un p\u00f2ch a viravo con la rova&#8230; <em>\u2013 Oh, am gira la testa! Oh, \u2018l mie gambe! Oh, \u2018l mie brasce! Lass-ni \u2018nd\u00e9 ch\u2019i \u2018gnoma pu! Lass-ni \u2018nd\u00e9 ch\u2019i \u2018gnoma pu! \u2013.<\/em><\/span><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Dabon i ven-i pu?<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 N\u00f2, n\u00f2, i \u2018gnoma pu! \u2018L castel l\u2019\u00e9 t\u00f2, \u2018l castel l\u2019\u00e9 t\u00f2!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E son andasse. Ma quand ch\u2019a son riv\u00e0, a l\u2019han dije gnente con \u00ebl r\u00e8 dij diav. A l\u2019han pijasse ben varda fin-a lor, p\u00ebrch\u00e8 a l\u2019han ditse: <em>\u2013 Mah, ch\u2019as la gava pe c\u00ebl!<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">A la matin, la vej\u00f2ta, e \u2018dc\u00f2 ij sotror, a rivavo s\u00f9 p\u00ebr v\u00ebdde s\u2019a l\u2019era viv o m\u00f2rt&#8230; ma a lo trovavo arbiciol\u00f9 sla pi\u00f2ta.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">L\u2019\u00f9ltima s\u00e8ira, a-j tocava \u2018l r\u00e8 dij diavo. \u2018L <\/span><em style=\"font-size: 13px;\">Gran fum\u00e9 a l\u2019aram\u00e9<\/em><span style=\"font-size: 13px;\"> a l\u2019\u00e9 torna mont\u00e0 al castel, a l\u2019ha butasse s\u00f9 la mnestra a cheuse. A mesaneuit, pontual, a l\u2019\u00e9 rivaje \u2018l r\u00e8 dij diav. A diso ch\u2019a l\u2019era longh vint m\u00e9ter, ch\u2019a fas\u00eca p\u00e0u&#8230; e c\u00f2 chiel a l\u2019ha \u2018ncamin\u00e0 a gaveje \u2018l capel, tireje j\u2019orije, a psielo&#8230; ansoma, a feje tuti ij dispresi poss\u00ecbij e imagin\u00e0bij.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Na certa mira, n\u00f2str amis, vist ch\u2019a-i era gnun vers \u00ebd felo st\u00e9 brav, a l\u2019ha dije: <em>\u2013 P\u00ebr virt\u00f9 d\u00ebl m\u00e8 sach, dinta ant \u00ebl m\u00e8 sach fin-a ti! \u2013<\/em>, e a l\u2019ha \u2018ncamin\u00e0 a f\u00e9 vir\u00e9 la rova. As peul cap\u00ec, col diavolon-l\u00ec, con se gambe longhe, e la rova ch\u2019a la girava&#8230; a brajava:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Lass-ni \u2018nd\u00e9, i ven pu, i ven pu!<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Sta \u2018nco \u2018n p\u00f2 l\u00ec!<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 N\u00f2, lass-ni \u2018nd\u00e9, \u2018l castel l\u2019\u00e9 \u2018l t\u00f2, \u2018l castel l\u2019\u00e9 \u2018l t\u00f2!<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Viste, neh! che la rova a l\u2019\u00e9 pe sempi l\u00ec!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Quand ch\u2019a l\u2019ha pod\u00f9 parti, \u2018l diav a l\u2019era p\u00ec nen col \u00ebd prima&#8230; p\u00ebrch\u00e9 a l\u2019\u00e9 p\u00ebr lol\u00ec ch\u2019a l\u2019\u00e9 s\u00f2p! A l\u2019ha \u2018nsopalo \u2018l <\/span><em style=\"font-size: 13px;\">Gran fum\u00e9 a l\u2019aram\u00e9<\/em><span style=\"font-size: 13px;\">. It l\u2019has cap\u00ec, com ch\u2019a l\u2019\u00e9 la st\u00f2ria? Ma a l\u2019\u00e9 pa \u2018ncor fin\u00eca&#8230;<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">A la matin, coj d\u00ebl pais a son and\u00e0 s\u00f9, e a l\u2019han f\u00e0it na gran festa, p\u00ebrch\u00e8 chiel a l\u2019era st\u00e0it bon d\u00eb scass\u00e9 ij diav, che par\u00e8j a fas\u00eco pa p\u00ec disper\u00e9 gnun \u00ebd bele-l\u00e0. E chiel a viv\u00eca ant \u00ebl castel; peuj la vej\u00f2ta a l\u2019\u00e9 m\u00f2rta e chiel a l\u2019\u00e9 rest\u00e0 solengh e l\u2019\u00e9 vn\u00f9 v\u00e8j.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Un di, as presenta al castel Catlin-a dle c\u00f2ste s\u00ebcche,<span style=\"color: #339966;\">10<\/span>\u00a0ch\u2019a l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 \u2018T veule \u2018gni \u2018nsema mi?<\/span><\/em><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma \u2018t \u00e9 f\u00f2la, neh? P\u00ebr virt\u00f9 d\u00ebl m\u00e8 sach, s\u00e0uta ant \u00ebl m\u00e8 sach!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">A l\u2019ha durb\u00ec \u2018l sach ant \u00ebl sol\u00e9, e a l\u2019ha ciav\u00e0 la M\u00f2rt bele-l\u00e0 \u2018ndrinta. Passaje agn e agn, ant \u00ebs pais a-i meuir\u00eca pa p\u00ec gnun! <em>\u2013 Ma cod\u00ec, ch\u2019a-i m\u00f2r pa gnun? Ma cod\u00ec? \u2013<\/em>. Andoca chiel a l\u2019ha visasse d\u2019av\u00e8j sar\u00e0 la M\u00f2rt ant \u00ebl sol\u00e9. A l\u2019\u00e9 mont\u00e0 s\u00f9, a l\u2019ha durbije la p\u00f2rta e a l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 F\u00e0 che pijemi!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\"><em>\u2013 P\u00ebr la carit\u00e0! Ah, n\u00f2 n\u00f2! I veu\u2019 gni, i veu\u2019 gni!&#8230; \u2013<\/em>\u00a0e la M\u00f2rt a l\u2019\u00e9 scap\u00e0. E ant\u00ebrtant chiel a vnis\u00eca s\u00e8mper ancor p\u00ec v\u00e8j, \u2018ncor p\u00ec strach&#8230; <em>\u2013 Basta, mi i n\u2019ho \u2018ss\u00e8, j\u2019ho m\u00e8ch pu v\u00f2ja \u2018d m\u00f2ri&#8230;<\/em> \u2013. Ma la M\u00f2rt as pijava bin varda da pass\u00e9 da le part \u00ebd col castel, da la por ch\u2019a torn\u00e8issa a butela dinta ant \u00ebl sach e sarela \u2018nt \u00ebl sol\u00e9. Fin che \u2018n di, chiel a l\u2019ha decidusse d\u2019and\u00e9. <em>\u2013 O \u2018n paradis, o ant l\u2019infern, qu\u00e0ich post, i trovreu&#8230; \u2013.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E va e va, a l\u2019ha trov\u00e0 le p\u00f2rte d\u00ebl purgat\u00f2ri. A l\u2019ha tambuss\u00e0; a son \u00ebvn\u00f9 v\u00ebdde chi a l\u2019era. Quand ch\u2019a l\u2019han vist ch\u2019a l\u2019era chiel-l\u00e0:<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\"><em>\u2013 Port\u00e9 bare, port\u00e9 bare, ch\u2019a l\u2019\u00e9 rivaje col d\u00ebl sach! P\u00ebr la carit\u00e0&#8230;\u00a0\u2013<\/em> e a l\u2019han stop\u00e0 tute le p\u00f2rte: a l\u2019han nen lassalo intr\u00e9. Antlora, a preuva \u2018nd\u00e9 ant l\u2019infern. A tambussa, ma quand ch\u2019a lo v\u00ebddo: <em>\u2013 P\u00ebr la carit\u00e0! Port\u00e9 bare, port\u00e9 bare! Saroma \u2018l p\u00f2rti, sen\u00f2 \u2018l ven dinta e \u2018n buta tucc ant \u00ebl sach! \u2013.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Antlora chiel a pensa <em>\u2013 Qu\u00e9 ch\u2019j\u2019ho da f\u00e9? i preuv and\u00e9 bati a la p\u00f2rta d\u00ebl paradis \u2013<\/em>. A va tambuss\u00e9 bele-l\u00e0, a-i era San P\u00e9, ch\u2019a l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Varda che ti t\u2019\u00e9 scern\u00f9 \u2018l sach&#8230; \u00ebt dov\u00ece scerni \u2018l paradis&#8230; T\u2019\u00e9 ti ch\u2019a t\u2019\u00e9 sarati \u2018l p\u00f2rti d\u00ebl paradis!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E con San P\u00e9, bele-l\u00ec a l\u2019ha f\u00e0it na gran discussion. <em>\u2013 Ma mi son vecc&#8230; ma mi qu\u00ec, ma mi l\u00e0&#8230; \u2013<\/em>. Ma San P\u00e9:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma i peuss gni, \u00ebl Signor a-i \u00e9 gni&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<em> <span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma va ciamelo&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Basta. San P\u00e9, ant\u00ebrtant, a l\u2019av\u00eca duvert\u00e0 mach na brisa la p\u00f2rta, e chiel a l\u2019ha dije:<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 Ma sent, San P\u00e9, dreuv un p\u00f2&#8230; lass-mi \u2018lmen vard\u00e9 dinta, se t\u2019am lassi gni \u2018ntr\u00e9&#8230;<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">\u00cbl furbacion a l\u2019ha pij\u00e0 \u00ebl capel, e a l\u2019ha campalo d\u00ebdl\u00e0 dla p\u00f2rta.<\/span><br \/>\n<em><span style=\"font-size: 13px;\">\u2013 E \u2018dess, lass-mi \u2018nd\u00e9 pij\u00e9 \u2018l capel, San P\u00e9, peuss pa \u2018nd\u00e9 via sensa capel!<\/span><\/em><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">Pen-a intr\u00e0, a s\u2019\u00e9 stasse dar\u00e9 dla p\u00f2rta d\u00ebl paradis, e da l\u00e0 a l\u2019ha p\u00ec nen bogi\u00e0. E quand che noi meuiro&#8230; dar\u00e9 dla p\u00f2rta d\u00ebl paradis, a-i \u00e9 peuj \u2018l <\/span><em style=\"font-size: 13px;\">Gran fum\u00e9 a l\u2019aram\u00e9<\/em><span style=\"font-size: 13px;\">!<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px;\">E la st\u00f2ria a l\u2019\u00e9 fin\u00eca, deme \u2018n s\u00f2t, ch\u00e8 mi vach via.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em style=\"font-size: 13px;\">(Da <\/em><span style=\"font-size: 13px;\">Ij Brand\u00e9<\/span><em style=\"font-size: 13px;\">, Armanach \u00ebd Poes\u00eca Piemont\u00e8isa)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 13px;\">\u00a0<\/span><span style=\"font-size: 13px;\">\u00a0<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\">1\u00a0S\u00f2t: s\u00f2ld.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 2 Me\u2019 : mach.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 3 gni: nen, nin, nent, nenta, gnint, m\u00eca, pa.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 4\u00a0Mech: mach.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 5\u00a0F\u00e9: feu.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 6\u00a0Pe: peui, peu&#8217;.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 7\u00a0Sciol\u00ec: lol\u00ec, so-l\u00ec.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 8\u00a0Cod\u00ec?: che diav? com \u00e9-la?<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\"> 9\u00a0Un bris: na frisa.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 13px; color: #808080;\">10\u00a0Catlin-a dle c\u00f2ste s\u00ebcche: la M\u00f2rt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left; padding-left: 30px;\"><strong><span style=\"color: #ff0000;\">\u25c4<\/span> <a href=\"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/?p=3611\" target=\"_blank\">Tavo Burat<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na st\u00f2ria \u2018d Sord\u00e8ivo (\u00e0uta Val \u00ebd l\u2019Elf) Sta st\u00f2ria a l\u2019ha contamla la Rina dij B\u00e8e (Pivan), che a l\u2019ha otant\u2019agn e che n\u00f2stra famija &hellip;<\/p>\n<p class=\"read-more\"> <a class=\"\" href=\"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/?p=11256\"> <span class=\"screen-reader-text\">Tavo Burat, La st\u00f2ria d\u00ebl \u00abGran Fum\u00e9 a l\u2019aram\u00e9\u00bb<\/span> Leggi tutto \u00bb<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11305,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,9],"tags":[],"class_list":["post-11256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-euvre-literarie","category-literatura-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11256"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11256\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gioventurapiemonteisa.net\/2020\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}